Şirket Kurma: Şahıs mı Limited mi, Hangisi Size Uygun?

Girişime başlarken verilen ilk resmî karar şirket türüdür ve bu karar, ödeyeceğiniz vergiden taşıyacağınız riske kadar birçok şeyi belirler. İki seçenek arasındaki farkı somut başlıklarla karşılaştıralım.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Vergi oranları, sermaye şartları ve prosedürler mevzuatla düzenlenir ve değişebilir; kararınızı bir mali müşavirle birlikte verin.

Üç temel fark

1. Sorumluluk

Şahıs işletmesinde işletme borçlarından kişisel mal varlığınızla sorumlusunuz. Limited şirkette ise ortaklar, kural olarak taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı sorumludur.

Riskli veya yüksek tutarlı işler yapacaksanız bu fark belirleyicidir.

2. Vergilendirme

Şahıs işletmesi gelir vergisine tabidir ve oran, kazanç arttıkça yükselen dilimler hâlinde uygulanır. Limited şirket ise kurumlar vergisine tabidir; oran sabittir, ancak kâr dağıtımında ek vergilendirme gündeme gelir.

Pratik sonuç: düşük ve orta cirolarda şahıs işletmesi genellikle avantajlıdır; ciro belirli bir seviyeyi aştığında limited şirket öne geçebilir. Bu eşik kişiye ve gider yapısına göre değişir — mali müşavirinizden karşılaştırmalı hesap isteyin.

3. Kuruluş ve işletme maliyeti

Şahıs işletmesi daha hızlı (belgeler hazırsa 1-2 gün) ve daha ucuz kurulur. Limited şirkette ticaret sicil tescili, ana sözleşme ve noter işlemleri nedeniyle kuruluş maliyeti ve aylık muhasebe ücreti daha yüksektir.

Şahıs işletmesi kimin için uygun?

• Serbest çalışanlar, danışmanlar, freelance çalışanlar
• Yeni başlayan ve cirosu henüz düşük girişimler
• Ortak almayı düşünmeyenler
• Hızlı ve düşük maliyetle başlamak isteyenler

Kuruluş adımları: kimlik ve ikametgâh, iş yeri adresi (ev adresi çoğu durumda kullanılabilir), imza beyannamesi, mali müşavir sözleşmesi, vergi dairesi açılışı ve defter tasdiki.

Limited şirket kimin için uygun?

• Sorumluluk sınırı isteyenler
• Ortaklı yapılar
• Kurumsal müşterilerle çalışacaklar (bazı ihale ve tedarikçi süreçleri şirket şartı arar)
• Büyüme ve yatırım alma planı olanlar
• Yüksek ciro öngörenler

Kuruluş adımları: unvan belirleme ve MERSİS başvurusu, ana sözleşme hazırlığı, ticaret sicil tescili ve ilanı, imza sirküleri, vergi dairesi açılışı ve defter tasdiki.

Ana sözleşme: sonradan pişman olunan madde

Limited şirket kuruyorsanız ve ortaklıysanız, ana sözleşme ileride yaşanacak sorunları baştan çözen belgedir. Şunlar net yazılmalıdır:

• Pay devri koşulları (ortak ayrılmak isterse ne olur?)
• Karar alma çoğunlukları
• Müdür yetkileri ve temsil
• Kâr dağıtım esasları

Hazır şablonla geçilen bu maddeler, ortaklık sorunu çıktığında en pahalı boşluk hâline gelir.

Aylık yükümlülükleri baştan hesaplayın

Girişimcilerin en sık yaptığı hata, yalnızca kuruluş maliyetine bakıp aylık sabit yükü hesaba katmamaktır:

• Mali müşavir ücreti
• Beyanname ve defter yükümlülükleri
• Bağ-Kur primi (şahıs işletmesinde ve limited şirket müdüründe)
• E-fatura/e-arşiv çözüm sağlayıcı ücretleri
• Varsa kira, sanal ofis, muhasebe programı

Bu kalemler, ciro sıfır olsa bile devam eder. İlk aylar için nakit planınızı buna göre yapın.

Sonradan geçiş mümkün mü?

Evet, şahıs işletmesinden limited şirkete geçiş yaygın bir yoldur. Birçok girişimci şahısla başlar, ciro ve risk büyüdüğünde tür değiştirir. Bu nedenle ilk kararı fazla büyütmeyin; başlamak, mükemmel yapıyı kurmaktan önemlidir.

Geçiş sırasında mevcut işletmenin kapanışı ve yeni şirketin kuruluşu birlikte planlanmalıdır; müşteri sözleşmeleri, faturalar ve devam eden işler bu geçişten etkilenir.

Sektöre özel izinler

Şirket türünden bağımsız olarak bazı faaliyetler ek izin gerektirir: gıda, sağlık, eğitim, turizm, taşımacılık, ilaçlama gibi alanlarda ruhsat ve yetki belgeleri aranır. Ayrıca çalışan istihdam edecekseniz iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri doğar.

Kuruluş öncesi mali müşavirinize “benim faaliyet konum için ek izin gerekiyor mu?” sorusunu mutlaka sorun; sonradan öğrenilen bir ruhsat şartı, işi durdurabilir.